Բաոբաբ

Բաոբաբ

Բաոբաբը ունի շատ հաստ բուն և որի շնորհիվ տարբերվում է բոլոր հասարակ ծառերից, Բաոբաբն ունի 8 տեսակ, իսկ դրանցից 7-ը աճում է Աֆրիկայում՝ սավանաներում, իսկ մի տեսակը Ավստրալիայում։ Նրա բնի շրջագիծը կազմում է մոտ 10 մետր, նրա տեսակները լինում են 18-25մ բարձրությամբ։ Միայն նրա սաղարթը կազմում է շուրջ 40մ սկսելով ծառաբնի վերին մասից։ Նաև կա այնպիսի առասպել, որ Աստված Բաոբաբը տնկել էր Կոնգո գետի հովտում։ Այն չի այրվում, որովհետև նրա բնափայտը հագեցած է ջրով։ Ձմռանը, երբ Աֆրիկայում չորային շրջան է, ծառի տերևները թափվում են և Բաոբաբն ընդունում է արտասովոր տեսք՝ այն նմանվում է արմատներն վերև աճող ծառի։ Բաոբաբն ունի փխրուն բնափայտ, որը, անձրևների շրջանում, սպունգի նման կուտակում է ջուրը։ Ծառի հաստ՝ 10 սմ-ի հասնող կեղևը ջուրը պաշտպանում է գոլորշանալուց։ Հոկտեմբերից դեկտեմբեր ամիսներին Բաոբաբը ծաղկում է։ Նրանք բացվում են երեկոյան, ապրում են մեկ գիշեր՝ իրենց հոտով գրավում են չղչիկներին, իսկ առավոտյան ծաղիկները թոշնում են, առձակելով տհաճ հոտ և թափվում են, այնուհետև աճում են երկարավուն վարունգին նմանվող պտուղներ, որոնք ունեն թթվաշ համ և դրանք շատ են սիրում կապիկները, դրա համարել ծառն անվանում են նաև «կապիկների հացի ծառ»։ Ծառի կյանքի տեվողությունը կազմում է շուրջ 5000 տարի։ Մարդիկ նաև օգտագործում են Բաոբաբի բոլոր մասերը։ Կեղևից պատրաստումեն կոշտ թելեր, պարաններ, գործվածքներ։ Մատղաշ տերևներն օգտագործում են սննդի մեջ՝ պատրաստում են աղցան և ապուր, իսկ պտուղներից և արմատներից պատրաստում են դեղամիջոցներ։

Իսկապես կարելի է անընդհատ հիանալ և զարմանալ բնության հազվագյուտ երևույթներով։

Գործնական քերականություն

Գոյականների կրած փոփոխությունները հոլովների միջոցով կոչվում է հոլովում: Բառերը թեքվում կամ փոփոխության են ենթարկվում սեռական հոլովից: Երեխա, դասարան, աշուն, մահ

Ուղղական (ո՞վ, ի՞նչ) Երեխա, դասարան, աշուն, մահ

Սեռական (ո՞ւմ, ինչի՞) երեխայի, դասարանի, աշնան, մահվա

Տրական (ո՞ւմ, ինչի՞ն) երեխային, դասարանին, աշնանը, մահվանը

Բացառական (ումի՞ց, ինչի՞ց) երեխայից, դասարանից, աշնանից, մահվանից

Գործիական (ումո՞վ, ինչո՞վ) երեխայով, դասարանով, աշնանով, մահվանով

Ներգոյական (ո՞ւմ մեջ, ինչո՞ւմ, ինչի՞ մեջ) երեխայի մեջ, դասարանում, աշնան մեջ, մահվան մեջ:

2.Գրի՛ր, թե ի՛նչ հոլովով են դրված և ի՛նչ ընդհանուր իմաստ ունեն ընդգծված բոլոր բառերը:

Փոքրիկը պահել էր հյուրի կոշիկները:

Ընկերոջ կրիան պահում էր իրենց տանը:

Մոր պայուսակը չբացած էլ իմանում էր, թե մեջն ի՛նչ կա իր համար:

Միրգը հորեղբոր այգուց են բերում:

Սեղանի ոտքն է դարձրել խաղալիք:

Հոր ամբողջ ունեցվածքը մնաց կրտսեր որդուն:

Բոլոր նախադասությունների ընդգծված բառերը ունեն սեռական հոլովում։

3.Գրի՛ր, թե ի՛նչ հարցի են պատասխանում և ի՛նչ են ցույց տալիս ընդգծված, գործիական հոլովով դրված բառերը:

Մի ամսով(ումո՞վ, ինչո՞վ) էր գնացել, բայց տարով (ումո՞վ, ինչո՞վ)  մնաց:

Գնացքն անցնում էր լայնատարած դաշտով (ումո՞վ, ինչո՞վ) :

Ամեն ինչ սիրով (ումո՞վ, ինչո՞վ)  ու պատրաստկամությամբ (ումո՞վ, ինչո՞վ)  է անում:

Ընկերներով (ումո՞վ, ինչո՞վ)  հավաքվել են մեկի տանը:

Մի պատրվակով (ումո՞վ, ինչո՞վ)  տնից դուրս եկավ:

Ճանապարհը մի կիլոմետրով(ումո՞վ, ինչո՞վ) էլ երկարեցրեց:

4. Բառերի ընդհանուր արմատները գտի՛ր, գրի՛ր դրանց ուղիղ ձևերը և տրված բառերը բացատրի՛ր արմատների միջոցով:

Ա.Ելևէջ — ելք + և + իջնել, վայրէջք — վայր + իջնել։

Բ.Բանբեր, բանակռիվ, բանաստեղծ, բանասեր: — բան
Գ.Սնափառ, սնամեջ, սնահավատ, սնապարծ: — սին

Հավասարաչափ շարժման արգություն Արագության միավորը Միջին արագություն

Գ․ Մխիթարյան Մաս 1 էջ 19

Տարբերակ 1

(1) Հավասարաչափ շարժման արագություն անվանում են այն մեծությունը, որը թվապես հավասար է․

3․ միավոր ժամանակում մարմնի անցած ճանապարհին

(2) Տանից մինչև դպրոց եղած հեռավորությունը 900մ է։ Տղան այդ ճանապարհ անցավ 15ր-ում։ Ի՞նչ միջին արագությամբ էր շարժվում տղան։

2․ 1մ/վ

(3) Երկիրը Արեգակի շուրջը պտտվում է 108000կմ/ժ արագությամբ։ Այդ արագությունը արտահայտեք մ/վ-ով։

1․ 30000մ/վ